Vrouwelijke onderzoekers minder kans op doctoraatsbeurs? Over Simpsons paradox.

Recent verscheen in verschillende media (bvb. vrtnieuws, De Standaard, etc.) het bericht dat vrouwelijke onderzoekers minder kans maken op een doctoraatsbeurs. SP.A politica en Vlaams parlementslid Katia Segers verzamelde 6.500 aanvragen voor doctoraatsbeurzen van de laatste 10 jaar. Uit haar onderzoek kon ze opmaken dat vrouwelijke onderzoekers minder kans hebben op toekenning van een doctoraatsbeurs dan hun mannelijke collega’s. De kernresultaten vatte ze samen in onderstaande tabel die via de media werd verspreid.

slaagkans

Uit deze tabel blijkt dat vrouwen iets meer dan 2% minder kans hebben om een PhD beurs te verkrijgen (en ongeveer 3% minder kans hebben om een postdoc beurs te verkrijgen) dan hun mannelijke collega’s.

In wat volgt wil ik aantonen waarom deze conclusie niet zomaar gemaakt kan worden op basis van bovenstaande tabel.

Binnen de statistiek is het probleem beter gekend als Simpsons paradox. Kort gezegd houdt die in dat effecten die op het eerste gezicht lijken te bestaan, verdwijnen wanneer men de context mee in rekening brengt. Dit is misschien nogal abstract, maar een voorbeeld zal dit verduidelijken.

Stel, voor het jaar 2015 hebben we ongeveer 1000 aanvragen (mannen en vrouwen samen) waarvan er 150 gehonoreerd worden. Naar analogie van bovenstaande tabel ziet dit er zo uit:

man vrouw
Aangevraagd Verkregen Aangevraagd Verkregen
2015 500 90 500 60
% 0.18 0.12

Uit deze (fictieve) cijfers zou blijken dat mannen 18% kans hebben om een beurs te halen en vrouwen slechts 12%. Een oppervlakkige analyse zou dan besluiten dat er bewijs is voor discriminatie van vrouwen wat betreft het behalen van onderzoeksbeurzen. Echter, Simpsons paradox houdt in dat dit effect verdwijnt eens alle relevante informatie wordt opgenomen in de analyse.

In dit geval kan die ruimere context bijvoorbeeld het studiedomein zijn waarin de student appliceert. Immers, uit de jaarboeken van het FWO blijkt dat ongeveer 66% van de Aspirant-mandaten worden toegekend aan Beta of Gamma onderzoekers (dwz. exacte wetenschappen, medische wetenschappen, etc.) en ongeveer 33% van de Aspirant-mandaten aan de alpha wetenschappen (dwz. sociale wetenschappen, psychologie, economie, talen, rechten, etc.). Dit kan de slaagkansen per studiegebied beïnvloeden.

Stel nu dat we de opsplitsing per wetenschapsdomein mee opnemen en, om de zaken eenvoudig te houden, dat er slechts 2 domeinen zijn: psychologie en informatica. De tabel kan er dan als volgt uit gaan zien:

man vrouw
Aangevraagd Verkregen Aangevraagd Verkregen
2015 informatica 400 80 100 20
psychologie 100 10 400 40

We zien in bovenstaande tabel dat mannen eerder kiezen voor informatica en vrouwen eerder naar psychologie neigen. Maar wat kunnen we nu leren over de slaagkansen voor mannen en vrouwen? Als we naar Psychologie kijken dan zien we dat mannen 10% kans hebben om een beurs te halen (10/100) en voor vrouwen is dit identiek hetzelfde percentage (40/400).  Wanneer we naar de informatica kijken zien we dat mannen 20% kans hebben om een beurs te verkrijgen (80/400) en dat het slaagpercentage exact hetzelfde is voor vrouwen (20/100)!

Dus, wanneer we gaan opsplitsen per studiedomein zien we dat er helemaal géén verschil is tussen mannen en vrouwen wat betreft toekenning van studiebeurzen. Dit is Simpsons paradox in actie. De reden dat het lijkt dat vrouwen benadeeld worden, wanneer we niet opsplitsen per studiedomein, is in dit (fictieve) geval dat vrouwen vaker voor studiedomeinen kiezen waar de kansen op studiebeurzen kleiner zijn (hier Psychologie 10% slaagkans versus Informatica 20% slaagkans).

Uit de analyse van Katia Segers zoals die in de media verschenen is, kan dus helemaal niet besloten worden dat er een probleem van seksediscriminatie bestaat.

Tot slot wil ik benadrukken dat ik met deze blogpost niet probeer aan te tonen dat er geen seksediscriminatie zou bestaan wat betreft het toekennen van onderzoeksbeurzen. Ik juich het initiatief om de FWO cijfers te analyseren meer dan toe. Wel probeer ik in deze blogpost een oproep te doen om de analyses op een grondige, correcte manier te doen. Het draagvlak om discriminatie weg te werken wordt er niet groter op wanneer om de haverklap twijfelachtige analyses naar de media gepushed worden.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s